Tổ yến – kết tinh từ “tình yêu” của đôi chim yến

18

Có được tổ yến và những sản phẩm yến sào là cả một quá trình hình thành và làm tổ vất vả của chim yến. Chim yến là loại chim quý hiếm, sống bầy đàn tại những nơi nhiều nước của khu vực Đông Nam Á. Chúng rất khôn và sống thành từng cặp rất chung thủy với nhau.

Quá trình hình thành tổ yến

> Những phát hiện thú vị về chim yến

Hiện nay loài chim này đang mở rộng dần địa bàn cư trú. Chim thường chọn các hang động có địa hình cheo leo hiểm trở, cửa động hướng về phía mặt trời mọc. Trong lòng hang vừa đủ ánh sáng vừa có độ ẩm cao. Động yến cư ngụ luôn có nước ngọt chảy ra từ các khe đá chênh vênh, ngoài cửa hang là biển khơi mênh mông ngày đêm sóng vỗ rì rào, như cố mời gọi loài chim quý bay đến cư trú và làm tổ.

Một năm chim yến làm tổ hai lần và đẻ ba lứa. Chim cái và chim đực thay phiên nhau làm tổ trong vòng 30 ngày, và chim cái đẻ mỗi lần hai trứng. Mỗi sáng sớm từ khoảng 5h, chim đã bay ra khỏi tổ đi kiếm ăn, đến khoảng 17h-18h chim sẽ bay về tổ. Chúng bay suốt ngày khoảng 12 đến 14 tiếng không nghĩ (chim chỉ đậu khi đã về tổ).

Qúa trình hình tahnfh tổ yến

Mỗi ngày chúng bay khoảng 200 km, thức ăn chính của chim yến là những loài côn trùng bay trong không trung như: Ruồi, kiến, mối, rày nâu, rày xanh….

Vòng đời của một con chim yến sống được khoảng 8 năm. Chim yến có thể nghe được sóng siêu âm và đã làm tổ ở đâu, chúng không bao giờ bỏ đi nơi khác.
Tổ chim yến hay còn gọi là yến sào, có kích cỡ như một chiếc tổ của loài chim sâu bé nhỏ. Trên vành tổ yến có hai mấu nhỏ gọi là “chân”, tác dụng gắn tổ chim vào vách đá. Tổ yến khi mới bóc từ vách đá ra có mùi vị tanh nồng. Mỗi tổ yến nặng khoảng 7 gram đến 10gram.

Các loại yến

Yến sào được chia thành nhiều loại có mức độ dinh dưỡng khác nhau và đương nhiên giá trị trên thị trường cũng khác nhau. Loại tốt nhất là yến huyết, tai yến có màu đỏ hồng như máu, đường nét cấu trúc sắc sảo. Yến hồng có màu da cam. Yến quang lại có màu trắng ngà. Yến thiện màu trắng đục, tổ yến bé nhỏ, chỉ nặng từ 6 – 7 gam.

Qúa trình hình tahnfh tổ yến

Kế đến là yến bài, có hình dạng như quân bài, nặng từ 3 – 5 gam. Ngoài ra còn có loại yến địayến vụn được công nhân thu gom từ các mảnh vỡ của tổ yến trong quá trình khai thác. Yến địa là loại có giá trị thấp nhất vì tổ yến dính đất cát, phân chim trộn lẫn với rong rêu từ vách đá. Yến muối là loại tổ yến bị mềm nhũn do ngấm phải nước mặn. Yến chảy là tổ yến đã phân hủy vì do bị ngấm nước biển lâu ngày …

Ngày xưa người ta gộp chung thành 2 loại tổ yến cơ bản. Tổ yến có màu trắng đục thường là tổ khai thác lần đầu. Yến huyết, yến hồng là tổ khai thác lần 2.

Nhìn chung tất cả các loại tổ yến đều có giá trị. Hiện nay, yến sào được sử dụng phổ biến do nó là thực phẩm rất bổ cho sức khỏe, chữa trị được rất nhiều bệnh tật.

Quá trình duy trì “nòi giống” chim yến đầy gian nan

Thời gian chim yến làm tổ lần đầu kéo dài khoảng 70 ngày, từ giáp tết cho đến giữa tháng ba âm lịch. Sau khi chim mẹ, chim bố vừa xây xong tổ, những người thợ khai thác bắt đầu đến thu hoạch ngay, không kịp cho chim mẹ đẻ trứng.

Vợ chồng chim yến lại phải tiếp tục xây tổ lần thứ hai. Đến cuối tháng tư âm lịch, tức sau khoảng 45 ngày làm tổ lần hai, con chim mẹ cũng vừa kịp sinh nở, bảo tồn nòi giống của mình. Sau khi chim con đủ lông đủ cánh, những người thợ khai thác lại leo lên vách đá dựng đứng để khai thác lần hai. Giữa các lần xây tổ và đẻ trứng, chim yến có lúc phải tự treo mình trên vách đá cheo leo để ngủ.

Qúa trình hình tahnfh tổ yến

Hiện nay các nhà bảo tồn loại chim quý này đã khuyến cáo các công ty yến sào ở miền Trung, phải bảo đảm sự duy trì đàn chim yến. Trước mắt cần nâng thời gian giữa hai chu kỳ khai thác cách nhau từ 110 – 115 ngày, để đàn chim non có điều kiện phát triển. Sau khi thu hoạch lần 2, chim yến tiếp tục làm tổ lần 3. Thời gian này tổ yến cũng được hoàn tất trong vòng 45 – 50 ngày. Sau đó thợ khai thác lại đến thu hoạch lần cuối cùng trong năm. Ngoài kinh nghiệm tìm tổ yến, người thợ khai thác phải nắm bắt được quy luật mùa vụ làm tổ của chim.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, thì sản lượng yến sào trên thế giới đang mỗi ngày một ít đi. Loài chim yến hầu như chỉ còn sống quần tụ ở một số quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á. Chính vì vậy, để khai thác bền vững nguồn tài nguyên độc đáo này ở Việt Nam, chúng ta cần biết cách duy trì và phát triển sự sinh sản của đàn chim yến.