Tìm hiểu nghề khai thác yến sào

61

Để có được những món ăn yến sào thơm ngon, bổ dưỡng mà chúng ta đang cầm trên tay thì những người thợ khai thác yến đã vô cùng vất vả và đối mặt với biết bao nguy hiểm mới có thể lấy về được. Yến sào quý, không những quý ở công năng, mà còn quý ở cả những khó khăn khi khai thác.

Muốn khai thác được tổ yến là cần một quá trình dài gian nan, vất vả. Chúng ta phải nắm được thời điểm làm tổ yến, biết khai thác lúc nào là hợp lý nhất, lúc nào lấy tổ là ngon nhất. Những người đi lấy tổ phải là những người can đảm, gan dạ vì họ phải luồn qua những vách đá sóng vỗ dữ dội, trèo lên những ngọn đá cheo leo thì mới có thể lấy được tổ yến.

Khai thác

Không phải ai cũng có thể làm được nghề này bởi nó chứa đựng sự nặng nhọc và nguy hiểm. Người thợ lấy tổ yến, tiếng nghề gọi là dân sào chĩa, thường là cha truyền con nối và phải có những phẩm chất như can đảm, dẻo dai, tinh nhanh, cẩn thận. Chỉ với thang tre và dây thừng, sào chĩa phải trèo lên những vách đá cheo leo, lách mình qua những khe đá hiểm trở hoặc đong đưa theo dây tụt xuống vực sâu hun hút để bóc từng tổ yến. Ai cũng biết cái giá phải trả cho một bàn chân bước lệch hoặc một giây phút mất bình tĩnh trong công việc. Mối nguy hiểm ám ảnh đến mức trong nghề khai thác yến sào, chẳng ai dám dùng từ “rơi” hoặc “rớt” bao giờ.

Nguy hiểm khai thác yến sào

Thu hoạch

Trước khi thu hoạch yến sào, dân sào chĩa phải nghỉ ngơi tẩm bổ vài ngày để bảo đảm sức khoẻ cho việc leo trèo. Chim yến thường chọn những hang động, khe đá ở các đảo núi đá có vách thẳng đứng để làm tổ. Muốn vào trong hang yến, người ta phải dùng thuyền len lỏi qua các gộp đá lô xô chìm nổi dưới đáy hang, trong khi những đợt sóng quái ác cứ chồm lên như muốn xô ngã, trùm lấp, cuốn phăng đi mọi thứ.

Trong các hang lớn, sào chĩa phải dùng tre bắc giàn như kiểu giàn giáo xây dựng. Việc bắt giàn phải hết sức cẩn thận, nhất là khâu đóng găng (găng là cây tre già bắt ngang qua lòng hang, hai đầu ép vào hai bên vách đá trơn nhẵn mà không có cây nào khác đỡ cả). Chỉ những người có kinh nghiệm mới được giao việc này. Việc thu hái yến ở các hang nhỏ, hẹp thường nguy hiểm hơn. Nhiều hang lại chỉ vào được khi nước triều xuống, người ta phải liệu bóc tổ cho mau kẻo nước lên sẽ mất lối ra. Tên một số hang yến có nguồn gốc từ cách khai thác, ví dụ hang Giây Dùn (vì không thể căng dây thẳng mà leo được), hang Cội Dựng (phải dựng một cây tre còn giữ các nhánh mắc, gọi là cội, để leo lên), hang Bắc Cầu (dùng tre tầm vông chèn vào hai vách đá làm cầu mà leo), hang Đá Thòng (leo lên đỉnh núi thòng dây xuống), hang Cạnh (đi thẳng vào hang rồi lách sang bên cạnh)…

Nguy hiểm khai thác yến sào

Vào sâu trong hang kín bưng, phân chim phủ dày dưới đáy hang bốc lên mùi hăng nồng rất khó chịu. Phân chim quyện với mồ hôi thấm vào các vết xước do đá cắt rất xót, lại có lượng xút cao nên ăn mòn da. Thường thì sau khoảng 3 ngày, những người thợ khai thác yến phải nghỉ ngơi để giữ sức và cho da trở lại bình thường rồi mới làm tiếp.

Để có được một chén chè yến phục vụ cho con người khắp cả nước, những người thợ khai thác họ đã phải cá cược cả sinh mạng của mình. Bởi vậy, những hành vi làm giả yến sào để tăng lợi nhuận thật đáng lên án khi mà những người thợ phải vất vả để lấy được yến đảo thiên nhiên thì họ chỉ việc “ngồi mát ăn bát vàng”.