Những dấu hiệu đáng buồn trên thị trường yến Việt

33

Ngành khai thác yến sào nước ta so với Thái Lan, Malaysia, Indonesia còn non kém nhưng lại có chỗ đứng vững chắc trên thị trường xuất khẩu thế giới (Yến sào Khánh Hòa trong mắt người nước ngoài). Tuy nhiên  nhiều năm nay, khi mà yến sào ngày càng trở nên quan trọng với con người thì xuất hiện sự hỗn tạp, giả mạo trên thị trường yến nước ta, khiến cho người tiêu dùng hoang mang.

> Những câu hỏi về yến sào nên biết trước khi mua

Thị trường yến “nham nhảm”

Ngành yến nước ta có từ lâu đời nhưng nó chỉ thật sự khởi sắc trong nhiều năm nay (Xem thêm: Thủy tổ ngành yến là ai?). Hiện nay trên khắp 20 tỉnh thành có khoảng 5000 nhà nuôi yến, sản lượng yến ước tính khoảng chục tấn/năm. Nhu cầu người mua ngày một nhiều lên, các cửa hàng bày bán tổ yến, các sản phẩm và các món ăn chế biến từ yến ngày một nhiều lên.

Mặc dù yến nước ta không thiếu nguồn cung nhưng hiện nay lại nhập khẩu thêm nhiều mặt hàng tổ yến từ các nước lân cận về như Malaysia, Trung Quốc, Thái Lan,… Mà các mặt hàng này đều không đạt chuẩn chất lượng khi nhập khẩu nên được những nhà kinh doanh ở Việt Nam “xách tay” về.

Bát nháo thị trường yến
Bát nháo thị trường yến

Vậy là thị trường yến nước ta không chỉ có một mình yến trong nước nữa mà có vô số yến đến từ các nơi khác nhưng vẫn lấy thương hiệu nước ta. Yến của nước ngoài có giá rẻ hơn yến nước ta nên rất nhiều cơ sở lừa người tiêu dùng rằng đó là yến trong nước. Rồi chưa kể công nghệ “tân trang”, “mông máyến giả thành yến thật ngày một tinh vi khiến người tiêu dùng hoang mang không biết đâu mới là yến chính hãng.

Khó mà phân biệt

Chưa có điều kiện để hiểu hết về chất lượng tổ yến “Mã” (Malaysia), nhưng đa phần tổ yến xách tay về Việt Nam thường có vấn đề về chất lượng; có nơi sử dụng hóa chất tẩy trắng, ngâm tẩm để tổ yến nặng thêm, thay vì khô và giòn thì tổ yến loại này lại ướt ướt và dẻo, cạnh tranh với giá rẻ hơn (chỉ 16 – 19 triệu đồng/kg so với mức 30 – 40 triệu đồng/kg của tổ yến trong nước).

Câu chuyện “yến Việt” và “yến Mã” râm ran trên thị trường, bởi nhiều tiểu thương hám lợi đã trộn hàng “Mã” vào hàng Việt để bán cho nhà nhập khẩu nước ngoài; thậm chí còn bày bán nhập nhèm với tổ yến Việt cho người tiêu dùng trong nước. Đó là lý do tổ yến được bày bán ở nhiều chợ hay cửa hàng với đủ mức giá.

Bằng mắt thường, e rằng người tiêu dùng khó mà phân biệt được đâu là yến thật - giả.
Bằng mắt thường, e rằng người tiêu dùng khó mà phân biệt được đâu là yến thật – giả.

Năm 2013, khi xuất hiện virus H5N1 trên đàn yến ở Ninh Thuận, giá tổ yến Việt Nam bị sụt giảm. Nay dù dịch cúm đã hết từ lâu nhưng giá tổ yến vẫn cứ giảm dần. Tình trạng tràn ngập “yến Mã” trên thị trường với giá có lúc chỉ còn 8 – 10 triệu đồng/kg, kéo giá “yến Việt” từ 32 triệu đồng/kg xuống 28, rồi 26, và hiện nay chỉ khoảng 20 triệu đồng/kg. Hiện tổ yến giá sỉ chỉ còn khoảng 17 – 18 triệu đồng/kg, bán lẻ 21 triệu đồng/kg.

Điều đáng báo động hiện nay là xuất hiện tình trạng không ít nhà nuôi yến ở các địa phương bày bán hàng ngay tại chỗ với giá rẻ. Người trong nghề nhìn đàn yến biết được khả năng sản lượng thu hoạch từng nhà, vì vậy, không thể có chuyện thu hoạch ít lại có thể bán với số lượng nhiều. Chỉ có khả năng là “yến Mã” được đưa về đây đóng bao bì thành “yến Việt” để bán cho khách du lịch.

Ai cũng hiểu, sản phẩm nào cũng vậy, khi ít thì giá cao, nhưng nếu lượng thu hoạch nhiều lên thì giá giảm, nhưng với yến sào, sản lượng trong nước chưa thật sự nhiều, trong khi nhu cầu tăng mạnh hàng năm, mà giá lại giảm mạnh là hiện tượng không bình thường, gây bất lợi cho nghề nuôi và khai thác yến Việt Nam.