Khi trẻ em Nhật ở trường

64

Là cha mẹ ai cũng mong muốn con mình lớn lên sẽ ngoan hiền, khỏe mạnh và thông minh. Nhưng không phải ai cũng có thể làm điều đó, ngược lại còn làm con hư thêm. Trên thế giới hiện nay thì phương pháp giáo dục của người Nhật là có hiệu quả nhất, đáng để chúng ta noi theo. Vậy người Nhật dạy trẻ như thế nào? Chúng ta cùng học hỏi thông qua nền giáo dục của người Nhật nhé!

Một nền giáo dục đặc biệt

Có được sự phát triển về tâm hồn đáng ngưỡng mộ như vậy là nhờ một phần to lớn của nền giáo dục Nhật Bản. Ở Nhật, nhà trường quan tâm đến sự phát triển tự nhiên nên trong trường có đa dạng các bộ môn năng khiếu để hướng theo trẻ. Từ tấm bé, trẻ em Nhật đã được tập cho bản tính tự lập, biết cười nhiều hơn, biết cảm ơn khi nhận sự giúp đỡ và đặc biệt biết rèn luyện sức khỏe để trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn trong cuộc sống.

Chúng ta thường chỉ thấy rằng Người Nhật rất giỏi, với hiệu quả công việc cao và ý chí tự lực, tự cường lớn. Tuy nhiên, rất ít người biết rằng ở Nhật, trẻ em được hưởng một nền giáo dục vô cùng đặc biệt, chính điều đó đã khiến các em bé được học bao điều bổ ích, và trở nên vững vàng với những kiến thức và kỹ năng sống được trang bị ngay từ nhỏ.

Từ tấm bé, trẻ em Nhật đã được tập cho bản tính tự lập, biết cười nhiều hơn, biết cảm ơn khi nhận sự giúp đỡ.
Từ tấm bé, trẻ em Nhật đã được tập cho bản tính tự lập, biết cười nhiều hơn, biết cảm ơn khi nhận sự giúp đỡ.

Trẻ em Nhật có tính tự giác rất cao

Tự giác được thể hiện qua việc những túi xách mà trẻ xách tới trường. Bao gồm túi xách sách vở, túi dụng cụ ăn uống, túi quần áo, túi đựng quần áo sẽ thay, túi giày,… Sau đó thì túi A phải có chiều dài nhất định, túi B phải có chiều rộng nhất định, túi C phải đựng vừa trong túi D, túi E vừa trong túi F.

Những chiếc túi mang theo bên mình khiến trẻ em luôn ý thức được việc phân loại đồ dùng và thậm chí là phân loại rác. Tính kỷ luật của trẻ em Nhật Bản được các em rèn luyện một cách bài bản và chặt chẽ.

Chúng ta sẽ ngưỡng mộ hơn khi những chiếc túi ấy sẽ tự tay trẻ mang đến dù có phụ huynh đưa đón. Chúng ý thức được rằng đó là công việc của mình mà không cần bất cứ sự trợ giúp nào từ bố mẹ. Khi chơi đồ chơi xong, trẻ cũng tự giác cất gọn vào các túi, hộp đựng đồ có sẵn mà không cần sự nhắc nhở hay quắt mắng nào của ai.

Ở trường trẻ thay quần áo liên tục, chính điều đó cũng khiến trẻ không còn cảm thấy loay hoay với những công việc cá nhân khi không có mẹ giúp đỡ. Những em bé Nhật học cách độc lập từ khi các em mới chỉ 2, 3 tuổi.

Tính kỷ luật của trẻ em Nhật Bản được các em rèn luyện một cách bài bản và chặt chẽ.
Tính kỷ luật của trẻ em Nhật Bản được các em rèn luyện một cách bài bản và chặt chẽ.

Trẻ được rèn luyện kỹ năng hòa nhập, tự tin

Khi chưa dầy một tuổi, trong khi những đứa trẻ Việt Nam đang được bố mẹ bồng bế, cưng nựng thì trẻ em ở Nhật đã được tham gia các hoạt động thể thao, các khóa học ngoài trời. Với họ, điều dạy con đầu tiên là sự mạnh dạn, bản lĩnh chứ không phải là kiến thức. Trẻ tham gia thi đấu, biểu diễn và tỏ ra rất bản lĩnh khi đứng trước đám đông. Thậm trí, các em bé gái 3-4 tuổi còn tham gia vào đội bóng đá nữ… Chính điều đó giúp trẻ em trở nên năng động và hoạt bát hơn.

Vào 3h30 chiều cả trường mầm non sẽ ra sân chơi cùng nhau, các trò chơi tập thể luôn được ưu tiên nhằm giúp trẻ em có tính hòa nhập và tinh thần làm việc nhóm. Có 2 thứ mà bất cứ trường mầm non nào cũng dạy trẻ đó là nói : “cảm ơn” và mỉm cười. Trẻ thường tự chia đồ chơi cho nhau và có tính cộng đồng rất lớn. Các em nhỏ khi chơi với nhau còn thân thiết hơn cả chị em ruột, chính điều đó khiến cho các em hòa nhập nhanh, và có cách cư xử rất lịch sự với người khác.

Ở Nhật trẻ được dạy lễ nghĩa khá nhiều, thay vì học kiến thức Toán hay môn ngoại ngữ. Việc học môn ngoại ngữ ở Nhật cũng không theo xu hướng gò ép như ở một số nước, trẻ được các thầy cô hướng dẫn những điều cần tránh để nói chuẩn tiếng Anh, một số phương pháp tính nhẩm nhanh… giúp trẻ không còn cảm giác sợ học, đồng thời phát huy sức sáng tạo và khả năng tự học của trẻ.

Các em nhỏ khi chơi với nhau còn thân thiết hơn cả chị em ruột, chính điều đó khiến cho các em hòa nhập nhanh, và có cách cư xử rất lịch sự với người khác.
Các em nhỏ khi chơi với nhau còn thân thiết hơn cả chị em ruột, chính điều đó khiến cho các em hòa nhập nhanh, và có cách cư xử rất lịch sự với người khác.

Giáo dục đánh giá cao ưu điểm của bản thân

Trong một trường mẫu giáo ở Nhật Bản, trẻ em không hề mang theo những quyển sách hay vở gì. Thay vào đó, trẻ được lựa chọn những môn mình thích, và làm những gì bản thân cảm thấy hứng thú. Do đó trẻ không có cảm giác sợ học, hay áp lực về điểm số. Trẻ em thường được cha mẹ hỏi về buổi học ở trường, và tự do bày tỏ suy nghĩ của riêng mình.

Trẻ em ở đất nước này luôn có những giờ học ngoại khóa rất bổ ích như tham gia làm bánh, tới những ngày hội thể thao, biểu diễn ở những sự kiện cộng đồng, tham gia những lễ hội được tổ chức qua đêm, tới các buổi giao lưu, những đền chùa, các buổi triển lãm… Thậm trí, trẻ được cha mẹ cho tham gia buổi cắm trại qua đêm ở trường do nhà trường tổ chức. Khiến các em được rèn luyện sự tự tin, lòng dũng cảm ngay từ lúc còn nhỏ. Trong những giờ học ngoại khóa như vậy, trẻ tỏ ra rất hứng thú và điều đó đã để lại trong các em những ấn tượng vô cùng sâu sắc.

Học qua thực tiễn

Để giúp trẻ có tình yêu thương với động vật, cô giáo không nói “các em phải biết yêu thương động vật”, mà họ cho các bé tự nuôi và chăm sóc một loại động vật gì đó như: gà, chuột lang, thỏ, rùa, thậm chí là cả giun đất… mỗi một nhóm từ 4 – 5 em sẽ chăm sóc một con.

Qua quá trình các bé ngày ngày chăm sóc thú cưng của mình, chơi đùa, trò chuyện, cho ăn, dọn chuồng… đặc biệt những khi thú bị ốm, tình cảm của các bé với các loài động vật sẽ dần được hình thành. Sau đó, cô giáo chỉ cần nói rất ít về tình yêu thương động vật mà trẻ vẫn hiểu được một cách sâu sắc.

"Học đi đôi với hành" được người Nhật áp dụng rất đúng đắn, khoa học.
“Học đi đôi với hành” được người Nhật áp dụng rất đúng đắn, khoa học.

Để giúp trẻ hiểu rằng không nên lãng phí đồ ăn, cô giáo không giảng “một hạt thóc vàng chín hạt mồ hôi, nên các em không được lãng phí…”. Các bé được trực tiếp trồng lúa hoặc các loại rau củ trong vườn cây hoặc bồn hoa của trường. Các bé sẽ tự reo hạt, chăm sóc, cho tới thu hoạch, tất nhiên là vẫn dưới có giáo viên hướng dẫn nhưng chủ yếu là các bé tự làm.

Qua đó, trẻ hiểu được để làm ra được một củ cải hoặc một củ khoai cho các bé ăn, các bác nông dân đã vất vả như thế nào.

Chơi là chính

Hàng ngày, các bé đến trường học từ 9h sáng cho tới 2h chiều, và hầu hết thời gian của trẻ ở trường là để… chơi. Chỉ có 30 phút trước khi ra về là giờ hát tập thể và nghe cô giáo kể chuyện.

Toàn bộ thời gian còn lại, các bé có thể chơi bất cứ trò gì mình thích trong khuôn viên nhà trường. Trong trường, có rất nhiều thứ để chơi, từ trong nhà ra đến ngoài sân, ở ngoài sân có bãi cát, xích đu, cầu trượt, dây leo,… còn trong nhà có các loại nhạc cụ, đồ chơi, gỗ, gối, gấu bông, búp bê, chăn, chiếu, băng dính, giấy màu…

Rất nhiều thứ để chơi, và những loại đồ chơi này đều có đặc điểm chung là giúp trẻ phát triển trí thông minh và khả năng sáng tạo. Trẻ sẽ phải suy nghĩ, tìm tòi cách chơi, cách kết hợp những thứ có sẵn trong lớp học hoặc ngoài sân để có được những trò chơi thú vị.

Khi trẻ em Nhật ở trường là khi trẻ không chỉ học kiến thức mà còn học làm người.
Khi trẻ em Nhật ở trường là khi trẻ không chỉ học kiến thức mà còn học làm người.

Các bé được tự do chơi và làm thứ mình thích. Các cô giáo hoàn toàn không can thiệp vào quá trình vui chơi của trẻ, chỉ đứng từ xa quan sát và hỗ trợ khi cần thiết. Một nhóm đi đào đất, xây hầm, xây nhà… Một nhóm khác bày biện các dụng cụ và chạy nhảy ngoài sân. Có bé chơi xích đu, nhào lộn hoặc đu xà,… Có bé chơi với búp bê. Có bé chơi đàn, đánh trống,… Nhờ đó, trẻ được phát triển một cách tự nhiên, sở thích, năng khiếu, đam mê và khả năng tiềm ẩn của từng bé sẽ dần bộc lộ và phát triển. Cô giáo sẽ ghi chép lại những điều này và trao đổi với phụ huynh, từ đó giúp cho việc định hướng nghề nghiệp của trẻ sau này.

Bạn thấy đấy, một nền giáo dục khác hẳn so với Việt Nam. Nếu nền giáo dục Việt Nam chưa thể thay đổi, hy vọng với bài viết này sẽ giúp các bậc cha mẹ sẽ áp dụng những phương pháp khoa học trên để cho bé sự phát triển toàn diện hiệu quả nhất.

> Khám phá hai hệ thống giáo dục tốt nhất thế giới

> Đặc điểm nổi bật của những nền giáo dục bậc nhất thế giới

Cùng tham khảo phương pháp dạy con của người Nhật qua bài thơ “Cách người Nhật dạy con” của nhà thơ Thái Bá Tân:

“Người Nhật, như ta biết,
Một dân tộc lạ thường.
Cần cù và khiêm tốn,
Độc đáo và kỷ cương.

Cùng da vàng, mũi tẹt,
Xưa họ cũng như ta.
Giờ thì thôi, khỏi nói.
Cái gì cũng vượt xa.

Thủ tướng Lý Quang Diệu
Nói cách đây không lâu,
Ở châu Á, đáng lẽ
Việt Nam phải hàng đầu.

Mà thôi, tiếc thì tiếc,
Cơ hội vẫn đang còn.
Họ giỏi thì ta học,
Chí ít cách dạy con.

1
Người Nhật luôn quan niệm
Rằng học giỏi, thông minh
Không bằng nhân cách tốt,
Trung thực và có tình.

2
Môi trường sống và học
Rất quan trọng – vì con,
Người Nhật luôn cố gắng
Dọn đến chỗ tốt hơn.

3
Họ thương con, hẳn thế,
Nhưng quyết không nuông chiều.
Biếng ăn thì cứ nhịn.
Muốn kêu thì cứ kêu.

Vì không biết tuyệt thực,
Đói, trẻ con sẽ ăn.
Tuyệt đối không bắt ép,
Không la hét, cằn nhằn.

Ăn là việc nghiêm túc.
Ngồi ghế, phải rửa tay.
Không bạ đâu ăn đấy,
Phải đúng giờ trong ngày.

4
Với con phải tôn trọng,
Tế nhị và thông minh.
Phải cho con tự quyết
Các “vấn đề” của mình.

5
Phải dạy con trung thực
Bằng cách chính mẹ cha
Không bao giờ nói dối,
Ngoài đời và trong nhà.

6
Con làm việc gì đấy,
Không ảnh hưởng người nào,
Vô hại, không nguy hiểm,
Thì kệ, đừng xen vào.

7
Khi con lên năm tuổi,
Hãy dạy cách tiêu tiền.
Hàng tuần cho tiền lẻ.
Có kiểm soát, tất nhiên.

8
Phải dạy con dũng cảm
Chịu trách nhiệm của mình.
Dạy con biết chờ đợi,
Dạy về nghĩa, về tình.

Phải dạy con: Cuộc sống
Cho và nhận hai chiều.
Và rằng người hạnh phúc
Thường nhận ít, cho nhiều.

Phải dạy: Ở trường học
Luôn ăn nói ôn tồn.
Không được đánh ai trước,
Nhưng người nào đánh con,

Thì phải cố đánh lại,
Không mách cô, kêu la.
Lúc về, nếu không muốn,
Không kể với cả nhà.

9
Phải dạy để con hiểu
Thất bại là bình thường.
Ngã thì tự đứng dậy,
Không chờ người ta thương.

10
Trẻ con hay ốm vặt.
Không đáng lo việc này.
Không đáng lo cả việc
Con chang nắng suốt ngày.

Cứ để chúng thoải mái
Tiếp xúc với thiên nhiên.
Nhờ thế chúng cứng cáp,
Dạn dày khi lớn lên.

11
Học không cứ nhất thiết
Cầm cuốn sách ê a.
Học là chơi, là nghịch,
Là la hét váng nhà.

Tạo cho chúng cơ hội
Tự khám phá bản thân,
Rồi khám phá thế giới.
Điều ấy rất, rất cần.

12
Về phần mình, bố mẹ
Phải bảo đảm hàng ngày
Chơi với con, dù bận,
Các trò chơi thơ ngây.

Mục đích các trò ấy
Là làm cho con cười.
Tiếng cười rất quan trọng,
Giúp đứng vứng trong đời…

*
Nghe nói đó là cách
Người Nhật dạy con mình.
Có lẽ cách ấy đúng,
Khôn ngoan và thông minh.

Cứ công bằng mà nói,
Thì người Việt chúng ta
Cũng không phải không biết
Cách dạy ấy, thế mà

Ta biết về lý thuyết,
Nhưng thực tế hàng ngày
Vì yêu, làm hư chúng
Mà tự mình không hay.

Nghĩa là muốn dạy chúng
Thành người tốt, thông minh,
Trước tiên ta phải học
Và dạy bản thân mình”.